Quảng Ninh có những “vũ khí ẩm thực” bí mật nào để giữ chân du khách?
Câu hỏi ấy cứ canh cánh trong đầu tôi trước khi đặt chân đến vùng đất này. Huế có bánh bèo, Đà Nẵng có bún mắm nêm, Hội An có cao lầu, Cần Thơ có hủ tiếu, Hà Nội có bún đậu mắm tôm… vậy còn Quảng Ninh thì sao?
Hóa ra câu trả lời không chỉ có một mà có tới mười – món nào cũng “ngon lành” đến mức khiến tôi và bao du khách khác cứ ngẩn ngơ nhớ mãi. Nếu bạn chưa từng đến Quảng Ninh, hãy điểm qua 10 đặc sản dưới đây để có thêm động lực “hẹn hò” với nơi này nhé.
1. Chả mực Hạ Long
Món đầu tiên tôi tìm thử khi đến Quảng Ninh chính là chả mực Hạ Long trứ danh. Mực tươi được giã tay trong cối đá chứ không xay nhuyễn, nên miếng chả còn lổn nhổn, dai giòn; chỉ thêm chút nước mắm ngon, hạt tiêu rồi nặn và rán vàng. Chả mực Hạ Long đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ năm 2013.

Những miếng chả có màu vàng rộm tự nhiên, thơm nức ngay từ trên chảo, vị ngọt đậm đà của mực tươi xen lẫn những “hạt lựu” xắt từ vây và râu mực giòn sần sật. Người Hạ Long hay ăn chả mực với xôi trắng hoặc bánh cuốn; chợ Hạ Long 1 là nơi quen thuộc để mua chả mực về làm quà.
Thưởng thức ngay tại khách sạn: nhà hàng của Hải Yến Luxury có phục vụ chả mực, nên bạn không cần đi xa mới được nếm món ngon này. Xem thực đơn tại trang Ẩm thực Hải Yến Luxury.
2. Bánh cuốn chả mực
Một buổi tối dạo phố Hòn Gai, anh bạn người bản địa kéo tôi vào một quán bánh cuốn chả mực. Bánh cuốn thì tôi biết thừa, chả mực chính gốc Hạ Long cũng vừa được nếm – vậy hai món này kết hợp lại sẽ ra sao nhỉ?

Vẫn là những lá bánh tráng mỏng khéo léo ôm lấy nhân thịt băm, nấm, mộc nhĩ, nghi ngút khói, thơm mùi ruốc và hành phi. Gắp miếng bánh cùng rau mùi, thêm miếng chả mực vừa rán vàng rộm, rồi nhúng tất cả vào bát nước chấm màu hổ phách thả vài khoanh ớt đỏ – ấy mới là cách thưởng thức bánh cuốn chả mực đúng điệu. Đậm đà, dân dã mà hấp dẫn, món này có ở nhiều quán ăn sáng, ăn tối khắp Hạ Long.
3. Sam biển Quảng Yên
Từ một người không mấy mặn mà với hải sản, tôi đã “phá lệ” vì sam. Cũng không lạ, bởi sam là đặc sản nổi tiếng gần xa của vùng biển Quảng Ninh, đặc biệt ở Quảng Yên và Hạ Long.

Một con sam có thể “biến hóa” thành cả mâm: gỏi sam, chân sam xào chua ngọt, sam xào sả ớt, trứng sam rang, sam hấp, sam bao bột rán, sụn sam nướng, sam xào miến… Món nào cũng thơm ngon và “gây thương nhớ” theo một cách riêng. Sam ngon nhất vào khoảng tháng 10 đến tháng 2 âm lịch, khi sam cái mang trứng.
- Lưu ý an toàn: sam rất giống con so biển – loài có độc, ăn phải có thể ngộ độc nặng; gan và ruột sam cũng phải được làm sạch đúng cách. Hãy ăn sam ở nhà hàng uy tín, quen chế biến món này. Sam khó đánh bắt nên giá không rẻ – nên hỏi giá trước khi gọi.
4. Sá sùng Vân Đồn
Dẫu biết sá sùng khá đắt đỏ, tôi vẫn “liều mình” thử cho bằng được, xem như không uổng chuyến đi. Nếu có một danh sách những món nên thử một lần trong đời, sá sùng chắc chắn xứng đáng có tên.

Sá sùng sống vùi trong bãi cát ven biển, nơi nước triều lên xuống trong ngày; nổi tiếng nhất là sá sùng ở bãi triều quanh đảo Quan Lạn, Minh Châu (đặc khu Vân Đồn), và “sá sùng Vân Đồn” đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ năm 2015. Món được yêu thích nhất là sá sùng tươi xào tỏi: tỏi tươi hăng hắc tôn lên vị ngọt của sá sùng. Sá sùng phơi khô đem rang vàng lại dậy mùi thơm ngậy đậm đà của biển – chấm tương ớt, thêm rau diếp cá, rau thơm và một cốc bia mát thì thật tuyệt.
5. Bánh gật gù Tiên Yên
Tôi có cái tật hễ nghe món nào tên là lạ là kiểu gì cũng phải tìm ăn cho bằng được. Có lẽ đó là cơ duyên đưa tôi đến với bánh “gật gù” ở Tiên Yên – cái tên được cho là bắt nguồn từ cảnh những lá bánh mềm dẻo cứ rung rinh, “gật gù” mỗi khi gắp lên.

Bánh gật gù khá giống bánh cuốn, cũng làm từ gạo ngon ngâm nước rồi xay thành bột, nhưng khi xay người ta cho thêm một ít cơm nguội để bánh dẻo và ngon hơn. Khi ăn, chỉ cần chấm miếng bánh vào bát nước chấm đặc biệt, kèm một miếng khâu nhục – thịt ba chỉ tẩm ướp kỹ, hấp mềm; nhiều nơi còn ăn cùng gà Tiên Yên luộc.
Món này không “vồ vập” mà nhẹ nhàng, dân dã: vị mát, mềm của bánh hòa với vị bùi, thơm, ngậy của khâu nhục cứ dần lan tỏa, khiến người ta nhớ mãi.
6. Bún bề bề
Với nguồn bề bề (tôm tít) tươi ngon từ vùng biển Quảng Ninh, bún bề bề là món nhất định phải thử – bạn có thể tìm thấy ở nhiều hàng bún tại Hạ Long.

Nước dùng được nấu từ nước luộc vỏ bề bề lọc kỹ cùng nước hầm xương ống, thêm cải ngọt, tôm nõn, hành khô, hành lá, rau mùi, cà chua, ớt – nên tô bún có vị đậm đà, chua cay, ngọt thanh rất riêng. Nhưng “ngôi sao” của tô bún vẫn là những con bề bề bóc sẵn, thịt dai chắc, ngọt đậm.
7. Bánh tài lồng ếp
Là đặc sản của người Sán Dìu ở Quảng Ninh, có thể tìm thấy ở vùng Cẩm Phả, Vân Đồn, bánh tài lồng ếp trông khá giản dị: hình dáng gần giống bánh bò thốt nốt miền Tây nhưng màu sậm hơn một chút.

Nguyên liệu chính là bột nếp, đường phèn và gừng, qua nhiều công đoạn chế biến công phu, kỹ lưỡng. Trước khi ăn, hãy hít hà mùi gừng thoang thoảng, vị ngọt lịm của đường phèn, rồi cắn vào miếng bánh vàng nâu phủ một lớp lạc và vừng – thơm, dẻo và ấm áp.
8. Bún xào ngán Quảng Yên
Bún xào ngán nhưng càng ăn càng ghiền chứ không hề “ngán” đâu nhé! Ngán là một loài nhuyễn thể có vỏ cứng, họ hàng với sò, hến, sống vùi trong bùn ven biển và có khá nhiều ở Quảng Ninh. Muốn ăn bún xào ngán, nhiều người tìm đến các quán ven sông Chanh ở Quảng Yên.

Thoạt nhìn, tôi hơi hụt hẫng vì đĩa bún xào ngán chẳng mấy bắt mắt: sợi bún trắng lẫn màu sẫm của ngán, mộc nhĩ, nấm hương, điểm chút hành lá xanh. Nhưng ngay đũa đầu tiên, vị ngọt, giòn sần sật của ngán quyện với mộc nhĩ, nấm hương và mùi mỡ hành phi thơm thoang thoảng khiến tôi bần thần mãi.
9. Gà đồi Tiên Yên
Từ Hạ Long theo Quốc lộ 18 về phía đông bắc khoảng 80–90 km là tới Tiên Yên (từ Cẩm Phả còn gần hơn). Ở đây tôi được chén no nê món gà đồi trứ danh – gà Tiên Yên nay là một trong những sản phẩm OCOP chủ lực của Quảng Ninh.

Gà Tiên Yên chế biến món nào cũng ngon, nhưng đáng thử nhất vẫn là gà luộc – đơn giản mà chưa bao giờ hết hấp dẫn. Sau khi luộc, da gà vàng ươm như thoa nghệ, bóng bẩy như vừa nhúng mỡ, lại khá dày. Thoạt trông tưởng béo ngấy, nhưng cắn một miếng mới thấy giòn và ngọt.
10. Sữa chua trân châu Hạ Long
Ngắm phố phường chán chê, buổi tối muộn càng thi vị hơn với cốc sữa chua trân châu mát lạnh – món ăn vặt bắt nguồn từ Hạ Long rồi lan ra khắp cả nước.

Vừa gọi sữa chua trân châu, tôi đã nhận được hai cốc riêng: một cốc trân châu nấu cùng nước cốt dừa còn nóng, một cốc sữa chua khá to, mát lạnh. Trộn hai cốc vào nhau, vị bùi bùi, nong nóng của nước cốt dừa và trân châu quyện với vị chua chua, ngọt ngọt, se lạnh của sữa chua khiến tôi “đổ đứ đừ” ngay và luôn. Đến giờ, mỗi lần lang thang ăn vặt ở Sài Gòn, tôi vẫn thòm thèm cốc sữa chua trân châu đất Quảng Ninh.
Mẹo nhỏ khi thưởng thức đặc sản Quảng Ninh
- Giá hải sản đặc sản như sam, sá sùng, bề bề thay đổi theo mùa và theo nơi bán – hãy hỏi giá trước khi gọi món.
- Mua chả mực, sá sùng khô làm quà ở cửa hàng có nguồn gốc rõ ràng.
- Lưu trú ở Cẩm Phả, bạn dễ dàng đi về phía Hạ Long, Quảng Yên hay lên Vân Đồn, Tiên Yên để “săn” đặc sản – đặt phòng tại Hải Yến Luxury.
Xem thêm: Địa điểm và những món ăn vặt khi du lịch tại Cẩm Phả